Ένα νέο καταστροφικό για τον πολιτισμό νομοσχέδιο εισάγεται εσπευσμένα στην Βουλή για ψήφιση. Η διαβούλευση του ήταν άκρως προσχηματική, αφού την μέρα που ολοκληρώθηκε (20/7) το σχέδιο νόμου εισήχθη στη Βουλή και ξεκινά η συζήτησή του στις 23/7/2026!
Το νέο σχέδιο νόμου εισάγει μια ριζική αλλαγή στη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας παραχωρώντας τον έλεγχο των αρχαιολογικών πόρων από τον υπάρχοντα δημόσιο Φορέα Ταμείο (ΟΔΑΠ) σε μια Ανώνυμη Εταιρεία (Α.Ε.) με διάρκεια λειτουργίας τουλάχιστον 50 ετών. Παράλληλα, ιδρύεται ένα ΝΠΔΔ, το οποίο υποκαθιστά στην ουσία την Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων αποσπώντας από αυτή την αρμοδιότητα πάνω στους Επισκέψιμους Ενάλιους Αρχαιολογικούς Χώρους και στους χερσαίους χώρους προβολής της ενάλιας πολιτιστικής κληρονομιάς και αναθέτοντας έμμεσα τη διαχείριση, την τεκμηρίωση, την προστασία και την οργάνωση της επίσκεψης στους ενάλιους χώρους σε φορείς εκτός ΥΠΠΟ, λ.χ. ΟΤΑ, ή ακόμη και ιδιωτικές εταιρείες.
Οι αλλαγές αυτές γεννούν εύλογα ερωτήματα:
• Θα συνεχίσουν τα χρήματα να επιστρέφουν στους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τα μουσεία;
• Ποιος θα ελέγχει τη διαχείριση των εκατομμυρίων ευρώ που προέρχονται από την πολιτιστική μας κληρονομιά;
• Θα παραμείνει ο πολιτισμός δημόσιο αγαθό ή θα αντιμετωπίζεται όλο και περισσότερο ως εμπορικό προϊόν;
Η πλήρης διαχείριση των εσόδων, υπερεξουσίες, απουσία κοινοβουλευτικού ελέγχου και υποχρεωτική χρηματοδότηση από το Δημόσιο είναι τα δώρα που υπόσχεται η κυβέρνηση στη νέα Α.Ε.
- Η Εταιρεία θα εισπράττει “τύποις” για λογαριασμό του Δημοσίου, αλλά στην πράξη θα ξοδεύει ανεξέλεγκτα (απευθείας αναθέσεις, διαφημίσεις, συμβουλευτικές) υπό εντολές της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας, χωρίς έλεγχο
- Ένα διορισμένο πανίσχυρο Διοικητικό Συμβούλιο θα υποκαθιστά την Αρχαιολογική Υπηρεσία και τον ΟΔΑΠ. Η εταιρεία θα έχει τη δύναμη ακόμη και να εισηγείται νομοθετικές διατάξεις στον Υπουργό.
- Τα άρθρα 4-24 του νομοσχεδίου ισχύουν προσωρινά, μέχρι η ίδια η Εταιρεία να αποφασίσει το δικό της Καταστατικό — δηλαδή βασικές διατάξεις (αρμοδιότητες, διαχείριση εσόδων, αμοιβές στελεχών) μπορούν να αλλάξουν μονομερώς από το διορισμένο ΔΣ.
- Και το επιστέγασμα: Αντί η εταιρεία να φέρνει έσοδα στο κράτος, ο δημόσιος ΟΔΑΠ υποχρεούται να της προκαταβάλλει κάθε χρόνο το 80% των λειτουργικών της εξόδων μέσα στο πρώτο δίμηνο, καθώς και «διαχειριστικό κόστος» που θα καθορίζει η ίδια η Α.Ε. Παράλληλα, προβλέπονται τακτικές και έκτακτες επιχορηγήσεις από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Η θεσμοθέτηση αυτής της Ανώνυμης Εταιρείας κρύβει σοβαρούς κινδύνους για την οικονομία, τους θεσμούς και την πρόσβαση των ίδιων των πολιτών στον πολιτισμό.
- Κίνδυνος κακοδιαχείρισης και διασπάθισης δημοσίου χρήματος: Η διαχείριση εκατομμυρίων ευρώ αφαιρείται από το δημόσιο λογιστικό και τους θεσμικούς ελέγχους και περνά σε μηχανισμούς εταιρικής διακυβέρνησης. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για ανεξέλεγκτες απευθείας αναθέσεις, άχρηστα έργα, υπερκοστολογήσεις και διαφήμιση, επαναλαμβάνοντας αποτυχημένα και ζημιογόνα πειράματα του παρελθόντος (όπως ο ΟΠΕΠ Α.Ε. που έκλεισε με έλλειμμα 14 εκατ. ευρώ).
- Σοβαρό θεσμικό έλλειμμα: Ακυρώνεται ο ρόλος της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και του Υπουργείου Πολιτισμού. Οι αποφάσεις περνούν σε ένα Δ.Σ. που δεν υπόκειται σε δημόσιο έλεγχο.
- Πλήρης εμπορευματοποίηση και ιδιωτικοποίηση: Ο πολιτιστικός, εκπαιδευτικός και κοινωνικός ρόλος των μνημείων, ο οποίος προστατεύεται από το Σύνταγμα, παραγκωνίζεται. Στη θέση του μπαίνει η λογική του πρόσκαιρου κέρδους για τους λίγους, με τη διοργάνωση ιδιωτικών γευμάτων, δεξιώσεων και πριβέ επισκέψεων.
- Αποκλεισμός των Ελλήνων πολιτών: Με την υπέρογκη αύξηση των εισιτηρίων, την κατάργηση των εκπτώσεων και την παραχώρηση των υπηρεσιών (όπως τουαλέτες, ιματιοθήκες, αναψυκτήρια) σε ιδιώτες, οι αρχαιολογικοί χώροι κινδυνεύουν να γίνουν απλησίαστοι και αφιλόξενοι για το ευρύ κοινό της χώρας.
- Υποθήκευση της πολιτιστικής κληρονομιάς: Η περιουσία του ελληνικού λαού παραδίδεται για μισό αιώνα σε ένα ιδιωτικοοικονομικό μοντέλο διαχείρισης, κόντρα σε κάθε έννοια αειφορίας και δημοσίου συμφέροντος.
Από το 1910 το ελληνικό κράτος είχε θεσμοθετήσει φορείς (Αρχαιολογικό Ταμείο, Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων) για να διαχειρίζεται τα έσοδα των μνημείων και να τα επενδύει ξανά στα μνημεία. Η αλλαγή που επιχειρείται -με εξαιρετική μάλιστα σπουδή- θα αποβεί καταστροφική! Η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν αφορά μόνο τους αρχαιολόγους ή το Υπουργείο Πολιτισμού. Αφορά κάθε πολίτη.
Γιατί τα μνημεία δεν είναι εμπόρευμα, δεν είναι επιχείρηση. Είναι δημόσιο αγαθό. Είναι η ιστορία μας, η ταυτότητά μας και η κοινή μας κληρονομιά.
Προκηρύσσουμε ΣΤΑΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ μαζί με άλλα σωματεία του ΥΠΠΟ, την Τετάρτη 22/7/2026 από τις 12 μ ως λήξη βάρδιας και συγκέντρωση στις 12.30 έξω από τα γραφεία του ΟΔΑΠ, πανεπιστημίου 57
Λέμε όχι στο ξεπούλημα των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων της χώρας
Λέμε όχι στην υποθήκευση της περιουσίας του ελληνικού λαού
Ο πολιτισμός είναι κοινωνικό αγαθό και δικαίωμα όλων των πολιτών
