Δυναμικές ήταν οι δύο συγκεντρώσεις που πραγματοποιήθηκαν την Τετάρτη 4 Μαρτίου ημέρα εκδίκασης της προσφυγής του Δήμου Μινώα Πεδιάδας και άλλων φορέων υπέρ της προστασίας του μοναδικού μινωικού μνημείου στον λόφο Παπούρα στο Καστέλι Ηρακλείου. Μετά από κοινό κάλεσμα του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, του Συλλόγου Εκτάκτων Αρχαιολόγων και του Πανελλήνιου Σωματείου Έκτακτου Προσωπικού ΥΠ.ΠΟ δεκάδες συνάδελφοι συγκεντρώθηκαν στην Αθήνα έξω από το ΣτΕ και στο Ηράκλειο στα “Λιοντάρια” ζητώντας την ακύρωση της απόφασης έγκρισης των ΓΔΑΠΚ-ΓΔΑΜΤΕ, κατόπιν γνωμοδότησης του ΚΑΣ, της προμελέτης τοποθέτησης ραντάρ δίπλα στο μοναδικό μνημείο και της σχετικής μελέτης του ΥΠΕΝ.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, δια των μελών του ΔΣ, παρακολούθησε την διαδικασία συζήτησης του θέματος στο Ε΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η εισηγήτρια του Τμήματος περιέγραψε και εξήρε την μοναδικότητα του ευρήματος και το γεγονός της βράβευσής του. Στη συνέχεια παρουσίασε την εγκεκριμένη προμελέτη και τα όσα αυτή προβλέπει για την τοποθέτηση ραντάρ πλάι στο μνημείο. Το αίτημα ακύρωσης των δύο αποφάσεων εκ μέρους του Δήμου Μινώα Πεδιάδας, πολιτών της Πεδιάδας και επιστημόνων, υποστήριξε ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Πάνος Λαζαράτος ο οποίος εστίασε στη μη νομιμότητα της έγκρισης μιας προμελέτης για την τοποθέτηση ραντάρ δίπλα σε ένα τόσο σημαντικό μνημείο, του οποίου η ανασκαφή βρίσκεται σε εξέλιξη άρα δεν έχει ολοκληρωθεί η ερμηνεία και η αποτίμηση της σπουδαιότητάς του. Η μοναδικότητα του μνημείου, όπως έχει διαφανεί, επιβάλλει και την αντίστοιχη αντιμετώπιση, την διαφύλαξη του περιβάλλοντος χώρου και τον a priori αποκλεισμό της χρήσης αυτής ως θέση τοποθέτησης ραντάρ.
Από την άλλη πλευρά έξι (6) δικηγόροι (νομικός σύμβουλος του ΥΠ.ΠΟ., εκπρόσωπος της αναδόχου εταιρείας κατασκευής, της εταιρείας διαχείρισης του αεροδρομίου, της Πολιτικής Αεροπορίας, του ΥΠΕΝ) επιστρατεύτηκαν για να υποστηρίξουν την ειλημμένη απόφαση με επιχειρήματα όπως: η ταιριαστή, με κατάλληλους παραλληλισμούς συνύπαρξη αρχαίου μνημείου με το σύγχρονο ραντάρ (!), το ότι χάρη στην τοποθέτηση ραντάρ θα χρηματοδοτηθεί η ανάδειξη του μνημείου (αποκρύπτοντας ότι είναι υποχρέωση του κύριου του έργου η προστασία και ανάδειξη των αρχαιοτήτων που αποκαλύπτονται στο πλαίσιό του), θα εξασφαλιστεί η προσβασιμότητα (χωρίς αναφορά στους περιορισμούς στην πρόσβαση που θα επιφέρει η παράλληλη λειτουργία ραντάρ) και τέλος ότι δεν θα υπάρξει καμία καταστροφή (αποσιωπώντας όχι μόνο την μη ολοκληρωμένη ανασκαφή αλλά και το μείζον ζήτημα της αλλοίωσης-καταστροφής του περιβάλλοντος χώρου του λόφου που εκτός του μοναδικού μνημείου, έχει και άλλες εντοπισμένες αρχαιότητες).
Επέμεναν, επίσης, να παρουσιάζουν ψευδώς ότι η απόσταση του μοναδικού μνημείου από το ραντάρ είναι 100 μέτρα, ενώ έχει καταδειχτεί με χάρτες και αδιάσειστα δεδομένα ότι η απόσταση της περιμέτρου του μνημείου από τις εγκαταστάσεις του ραντάρ είναι μόλις 33 μέτρα! Αυτό που όλοι οι νομικοί της άλλης πλευράς υποστήριξαν εμφατικά είναι ότι ο λόφος Παπούρα είναι η «μοναδική λύση για το ραντάρ του αεροδρομίου, καταστροφολογώντας ότι αν δεν τοποθετηθεί στο λόφο της Παπούρας, δεν θα λειτουργήσει ποτέ το αεροδρόμιο Καστελλίου! Εδώ θα πρέπει να προστεθεί, ότι, σύμφωνα με όσα είπε ο νομικός σύμβουλος της εταιρείας στο ΣτΕ, η λειτουργία του ραντάρ θα εξυπηρετεί και με το παρακείμενο στρατιωτικό αεροδρόμιο. Αυτή η δημοσια παραδοχή, σε περιόδους πολεμικών συγκρούσεων σαν τη σημερινή, που συχνά μαίνονται στην Ανατολική Μεσόγειο, σημαίνει ότι το ραντάρ, άρα και το μοναδικό μνημείο, καθίστανται αυτομάτως στρατιωτικοί στόχοι!
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων έχει πολλές φορές σχολιάσει και αποδομήσει επιχειρήματα περί «μίας και μοναδικής τεχνικής λύσης», όταν πρόκειται για την προστασία αρχαιοτήτων μείζονος σημασίας. Δυστυχώς, για μια ακόμα φορά το ΚΑΣ συζήτησε και αποδέχτηκε τα λεγόμενα του ΥΠΕΝ και της ΥΠΑ, βασιζόμενο σε μια ειδική μελέτη (που παρουσιάστηκε στο ΚΑΣ), η οποία όμως εξέτασε μόνο μία (!) εναλλακτική πέραν του λόφου της Παπούρας. Το ΥΠΕΝ και η ΥΠΑ καθίστανται υπόλογοι για παραπλάνηση του ΥΠΠΟ, του ΚΑΣ και των πολιτών, μετά την ειδική μελέτη που παρουσίασε την Δευτέρα 2 Μαρτίου στο Ηράκλειο ο ομότιμος καθηγητής Νικόλαος Ουζούνογλου και το Εργαστήριο Μικροκυμάτων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, μετά από ανάθεση του Δήμου Μινώα Πεδιάδας. Η μελέτη του κ. Ουζούνογλου περιλαμβάνει όλους τους λόφους γύρω από το αεροδρόμιο και τεκμηριώνει ότι υπάρχουν 7 εναλλακτικές θέσεις τοποθέτησης του ραντάρ, οι τέσσερις (4) εκ των οποίων είναι μάλιστα καταλληλότερες από τον λόφο Παπούρα ως προς την εποπτεία του εναέριου χώρου. Η μελέτη κατατέθηκε και στο ΣτΕ, συμπληρώνοντας τον φάκελο της αίτησης ακύρωσης. Η κατάθεση υπομνημάτων των δύο πλευρών θα γίνει έως τις 18 Μαρτίου και στη συνέχεια το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ, εξετάζοντας τα στοιχεία, θα εκδώσει απόφαση.
Αναμένοντας όμως την έκβαση της εκδίκασης ο ΣΕΑ επισημαίνει ότι η μελέτη Ουζούνογλου, η οποία τεκμηριώνει πέραν πάσης αμφιβολίας την ύπαρξη πληθώρας εναλλακτικών θέσεων τοποθέτησης του ραντάρ, αποτελεί δεδομένο το οποίο ανατρέπει την βασική αιτιολογία της εκδοθείσας απόφασης του ΥΠΠΟ. Θυμίζουμε ότι η υπ’ Α.Π. 356321/01-08-2025 [ΑΔΑ: 9ΙΑ846ΝΚΟΤ-ΕΛΕ] απόφαση της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς και της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων, αναφέρει επί λέξει ότι εγκρίνεται η «προμελέτη εγκατάστασης ραδιοβοηθημάτων του Νέου Διεθνούς Αερολιμένα Ηρακλείου Κρήτης», η οποία, σύμφωνα με το κείμενο της απόφασης, «υπεβλήθη από το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών ως η μόνη τεχνικά εφικτή λύση για την ολοκλήρωση και ασφαλή λειτουργία του αεροδρομίου».
Σημειώνεται, επίσης, ότι για την απόφαση αυτή ο ΣΕΑ και ο ΣΕΚΑ έχουν καταθέσει στην Υπουργό ιεραρχική προσφυγή από 7-10-2026 και δεν έχουμε λάβει καμία απάντηση. Κατόπιν των εξελίξεων, είναι σαφές ότι η γνωμοδότηση του ΚΑΣ και η απόφαση του ΥΠΠΟ βασίζονται σε ψευδή δεδομένα! Η ηγεσία του ΥΠΠΟ οφείλει να ακυρώσει άμεσα την απόφαση και να αναπέμψει το θέμα σε επανεξέταση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, ζητώντας από το ΥΠΕΝ και την ΥΠΑ να εξετάσουν την νέα μελέτη. Η προστασία ενός τέτοιου μνημείου είναι υποχρέωση του ΥΠΠΟ, το οποίο οφείλει να επανεξετάσει την απόφαση, χωρίς χρονοτριβή.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων θα συνεχίσει τις κινηματικές δράσεις και την ενημέρωση του κοινού για την εκστρατεία διάσωσης και προστασίας του μοναδικού μινωικού μνημείου της Παπούρας.
