Νέο υπόμνημα του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων σχετικά με το Νομοσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών «Αναμόρφωση της βαθμολογικής διάρθρωσης, του συστήματος βαθμολογικών προαγωγών και του συστήματος επιλογής προϊσταμένων οργανικών μονάδων του δημόσιου τομέα, Αναδιοργάνωση και εκσυγχρονισμός του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης» και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Εσωτερικών»
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων, συνδικαλιστικό όργανο των επιστημονικών κλάδων των ΠΕ Αρχαιολόγων, Εθνολόγων-Λαογράφων και Ιστορικών που υπηρετούν στο Υπουργείο Πολιτισμού, κατέθεσε εμπρόθεσμα τις απόψεις του στη διαβούλευση του εν θέματι νομοσχεδίου. Η διαβούλευση του σχεδίου, το οποίο αναδιαμορφώνει άρδην την βαθμολογική εξέλιξη των Δ.Υ. και την επιλογή σε θέσεις ευθύνης του Δημοσίου Τομέα, διενεργήθηκε βεβιασμένα και προσχηματικά μέσα στον Αύγουστο (7/8 έως 28/8) αποκλείοντας την ουσιαστική συμμετοχή και παρέμβαση σωματείων, ομοσπονδιών και δημοσίων υπαλλήλων. Δυστυχώς, με την ίδια σπουδή κατατέθηκε στη Βουλή στις 4 Σεπτεμβρίου και συζητείται εσπευσμένα στην αρμόδια Επιτροπή προκειμένου να εισαχθεί προς ψήφιση στην Ολομέλεια.
Όπως επισήμανε ο ΣΕΑ στα σχόλια που ανάρτησε στη διαβούλευση (επισυνάπτονται), το υπό εξέταση νομοσχέδιο ανατρέπει πλήρως τον ισχύοντα Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ. (ν. 3528/2007, Α’ 26), και έρχεται να αντικαταστήσει τον ισχύοντα και θεσμοθετημένο από την ίδια κυβέρνηση με το Ν. 4674/2020 τρόπο επιλογής προϊσταμένων. Έναν νόμο που παρά την 6ετή ισχύ του εφαρμόστηκε σε ελάχιστο ποσοστό επί του συνόλου των θέσεων ευθύνης (κάτω του 10%) σε όλο το δημόσιο και ουδέποτε αποτιμήθηκε. Ειδικά στο Υπουργείο Πολιτισμού βάσει του Ν. 4674/2020 κρίθηκαν μόνο Γενικοί Διευθυντές, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και πάνω από ένα χρόνο η διαδικασία επιλογής για τις Διευθύνσεις μιας και μόνης Γενικής Διεύθυνσης (ΓΔΑΠΚ), που δεν έχει ολοκληρωθεί. Αντιθέτως, τόσο στο ΥΠ.ΠΟ. όπως και αλλού στο Δημόσιο είδαμε να γενικεύεται και να διαιωνίζεται το φαινόμενο των τοποθετήσεων και αναπληρώσεων με Αποφάσεις Υπουργού ή Υπηρεσιακού Γραμματέα.
Το παρόν νομοσχέδιο, αντί να θεραπεύσει τις δυσλειτουργίες του προηγούμενου συστήματος (λ.χ. βαρύνων συντελεστής προφορικής συνέντευξης), έρχεται να εφαρμόσει ισοπεδωτικά και καταχρηστικά κριτήρια αποκλείοντας επί της ουσίας μεγάλο ποσοστό υποψηφίων, απαξιώνει τους τίτλους σπουδών και τα επιστημονικά προσόντα, υποτιμά την ειδική εμπειρία και την προϋπηρεσία των υπαλλήλων στις αρμοδιότητές τους, συνδέει την στρεβλή αξιολόγηση του Ν. 4940/2022 με την βαθμολογική εξέλιξη αλλά και την επιλογή σε θέσεις ευθύνης και κυρίως ανάγει μια γενικού περιεχομένου εξέταση στα πρότυπα του «τεστ δεξιοτήτων» ως κύριο κριτήριο επιλογής για τις θέσεις Διευθυντών και Τμηματαρχών!
Συνοπτικά το σχέδιο Νόμου του Υπ. Εσωτερικών:
- Αλλάζει το σύστημα βαθμολογικής εξέλιξης, υποβιβάζοντας όλους τους έμπειρους υπαλλήλους στους βαθμούς Γ και Δ (!) και συνδέει την προαγωγή σε βαθμό με την στρεβλή αξιολόγηση του Ν. 4940/2022 (Α’ 112), ενός νόμου, που «αξιολογεί» ισοπεδωτικά τους δημοσίους υπαλλήλους χωρίς να έχει καμία πρόβλεψη για την αποτίμηση επιστημονικών κλάδων και εργασιών που απαιτούν εξειδίκευση και αυξημένα προσόντα, ενώ βασίζεται σε μη μετρήσιμα, υποκειμενικά και ασαφή κριτήρια. Το υπό συζήτηση νομοσχέδιο παρέχει τη δυνατότητα τιμωρητικής βαθμολογικής καθήλωσης σε υπαλλήλους που δεν είναι αρεστοί στην εκάστοτε Διεύθυνση ή πολιτική ηγεσία, ανεξαρτήτως της πραγματικής προσφοράς τους στις Υπηρεσίες. Προετοιμάζει, επίσης, το έδαφος για την εξαγγελθείσα σύνδεση της αξιολόγησης με την μισθολογική εξέλιξη, μέσω της σύνδεσής της με την βαθμολογική εξέλιξη που ενυπάρχει ως δυνατότητα με το παρόν σχέδιο νόμου.
- Αναδιατάσσει το σύστημα προσμέτρησης των αντικειμενικών προσόντων των υποψηφίων για θέσεις ευθύνης: υποβιβάζει πλήρως τα τυπικά-εκπαιδευτικά προσόντα (τίτλοι σπουδών, ξένες γλώσσες) δίνοντάς τους συντελεστή από 0,05 έως 0,15% στην τελική κατάταξη, ενώ απαγορεύει την άθροιση μορίων για περισσότερους τίτλους σπουδών! Παραδείγματος χάριν τα μόρια μεταπτυχιακού, διδακτορικού τίτλου, δεύτερου πτυχίου, μεταδιδακτορικού κ.ά. δεν προσμετρώνται, αλλά μετρά μόνο ο ανώτερος βαθμολογικά τίτλος σπουδών! Ακυρώνεται συνεπώς η πολυετής προσπάθεια εργαζομένων του Δημοσίου, οι οποίοι κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου τους επένδυσαν στην εξειδίκευση και απόκτηση προσόντων πέραν αυτών του διορισμού, και πλήττονται ιδιαίτερα οι επιστημονικοί κλάδοι στο δημόσιο. Υποβιβάζει επίσης την εργασιακή εμπειρία (συντελεστής 0,05 έως 0,20 ανά κατηγορία θέσης) η οποία αποτελεί σημαντικό αντικειμενικό κριτήριο υπηρεσιακής εξέλιξης, ενώ διατηρεί σχετικά υψηλή ποσόστωση για την ήδη αποκτηθείσα εμπειρία σε θέση ευθύνης (συντελεστής 0,20 έως 0,30) χωρίς καμία διάκριση ανάμεσα σε αυτή που αποκτήθηκε κατόπιν κρίσης και σε αυτή που αποκτήθηκε κατόπιν τοποθέτησης.
Κυρίως όμως εισάγει ως βασικό κριτήριο μοριοδότησης την επίδοση σε «γραπτή δοκιμασία» οριζόντια για όλο το δημόσιο, υπό την ευθύνη του ΑΣΕΠ που μπορεί να διεξαχθεί και από ιδιωτικούς φορείς (!), με συντελεστή ποσόστωσης 0,55% (55% του τελικού βαθμού!). Πρόκειται για πρωτοφανή υποτίμηση των ουσιαστικών και αντικειμενικών προσόντων των δημοσίων υπαλλήλων (τίτλοι σπουδών, ερευνητικό έργο, εργασιακή εμπειρία σε συγκεκριμένη Υπηρεσία) προς όφελος της πρόσκαιρης, με ασαφή κριτήρια αξιολόγησης σε μια ολιγόωρη γραπτή διαδικασία, η οποία δεν έχει καμία σχέση με την πραγματική εργασία που καλείται ο υπάλληλος να κάνει. Με τον τρόπο αυτό δεν υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον ή την βελτίωση της δημόσιας διοίκησης, αλλά την ιδιωτική αγορά των φροντιστηρίων.
- Το νομοσχέδιο πλήττει καίρια όλους τους επιστημονικούς κλάδους του Δημοσίου, οι οποίοι εκτός των διοικητικών ευθυνών και εργασιών υποχρεούνται, από τα ίδια τα περιγράμματα εργασίας τους και βάσει των κριτηρίων πρόσληψης να παρέχουν εξειδικευμένες επιστημονικές γνώσεις προς όφελος του Δημοσίου και των πολιτών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι αρχαιολόγοι και συναφείς ειδικότητες στο ΥΠΠΟ, οι οποίοι οφείλουν βάσει της θέσης τους να επιτελούν σύνθετο επιστημονικό έργο. Παραθέτουμε ενδεικτικά την σύντομη περιγραφή του ρόλου του αρχαιολόγου από τα περιγράμματα θέσεων εργασίας: Εντοπίζει, ερευνά, ανασκάπτει, καταγράφει, μελετά, δημοσιεύει, εκθέτει, αποκαθιστά, αναδεικνύει και προβάλει τα υλικά κατάλοιπα του παρελθόντος με σκοπό την κατανόηση και την ερμηνεία των κοινωνικό-πολιτισμικών δομών των κοινωνιών από τις οποίες προέρχονται καθώς και την προστασία και την αειφορική διαχείριση της αρχαιολογικής κληρονομιάς της χώρας σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Ν. 3028/2002 (νυν Ν.4858/2021). Αυτή η υπηρεσιακή λειτουργία δεν αποτιμάται κατά οποιονδήποτε τρόπο στο παρόν νομοσχέδιο. Αντιθέτως, υποβαθμίζεται. Δεν προβλέπεται καν η υποβολή και εξέταση από επιτροπή κρίσης -με συναφή με το αντικείμενο σύνθεση- φακέλου του υποψηφίου όπου θα αποτυπώνονταν κρίσιμα κριτήρια για επιλογή σε θέση ευθύνης όπως ενδεικτικά οι επιστημονικές δημοσιεύσεις, η συμβολή στη δημιουργία μουσειακών εκθέσεων, η εκτέλεση έργων αυτεπιστασίας επί μνημείων, η συμμετοχή σε γνωμοδοτικά όργανα, η σύνταξη εισηγήσεων, η διενέργεια ανασκαφικής έρευνας και δημοσίευση αποτελεσμάτων, οι πρόσθετοι τίτλοι σπουδών, μεταδιδακτορική έρευνα, υποτροφίες, σεμινάρια κ.ο.κ. Η επιστημονική προσφορά των μελών μας στην διεθνή επιστημονική κοινότητα και το πρωτότυπο ερευνητικό έργο που παράγεται από τους επιστήμονες της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας πετιέται κυριολεκτικά στα σκουπίδια και αντικαθίσταται από την επίδοση σε τεστ με multiple choice και πιθανή βαθμολόγηση από ΑΙ! Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων διεκδικεί, μαζί με άλλα επιστημονικά σωματεία, ένα διαφανές σύστημα βαθμολογικής και ιεραρχικής εξέλιξης που να ανταποκρίνεται στα χαρακτηριστικά του ειδικού επιστημονικού κλάδου.
- Το σύστημα επιλογής σε θέση ευθύνης όπως περιγράφεται στο παρόν νομοσχέδιο προσχηματικά μόνο εμφανίζεται ότι παρέχει ευκαιρίες εξέλιξης σε υπαλλήλους με μικρότερη εργασιακή εμπειρία. Επί της ουσίας προτάσσει την γραπτή δοκιμασία σε τεστ δεξιοτήτων ως κύριο κριτήριο ωθώντας τους υπαλλήλους σε «ειδικά φροντιστήρια» ενώ θέτει ως προϋπόθεση είτε την προϋπηρεσία σε θέση ευθύνης (άρα περιορίζει τον αριθμό σε όσους ήδη κατέχουν θέσεις), είτε την αξιολόγησή τους ως υπαλλήλων εξαιρετικών επιδόσεων σε 1 έως 3 αξιολογικές περιόδους. Το τελευταίο κριτήριο εκτός του ότι επαφίεται αποκλειστικά στην κρίση του εκάστοτε Τμηματάρχη ή Διευθυντή, είναι και εξαιρετικά σπάνιο λόγω του μηχανικού τρόπου συμπλήρωσης των αξιολογικών εκθέσεων, της ασάφειας των περιγραφών και κυρίως λόγω της μαζικής απόρριψης των αξιολογήσεων υψηλών επιδόσεων από την αρμόδια επιτροπή του ΥΠ.ΕΣ. με χρήση AI!
5. Ο ΣΕΑ απορρίπτει συνεπώς το κατατεθέν νομοσχέδιο, όπως αναλυτικά περιγράφει στις συνημμένες παρεμβάσεις που έστειλε στη διαβούλευση και καλεί στην καταψήφισή του από τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Ζητά την έναρξη διαλόγου του αρμόδιου Υπουργείου με την ΑΔΕΔΥ, τις Ομοσπονδίες υπαλλήλων, τα επιστημονικά σωματεία και άλλους φορείς.
