ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ
Τηλ.: 2103252214, E-mail:archaeol@otenet.gr, www.sea.org.gr
Αθήνα, 28/01/2026
Αρ. Πρωτ.:26
Θεσπίζεται με νόμο η πολιτική παρέμβαση στην επιλογή Προέδρων και Αντιπροέδρων στα ΝΠΔΔ του ΥΠΠΟ (και διαιωνίζεται στην επιλογή διευθυντών των Υπηρεσιών του).
Τρία χρόνια σχεδόν μετά τη δημοσίευση του νόμου 5021/2023 με τον οποίο τα πέντε μεγάλα αρχαιολογικά Μουσεία της χώρας μετατράπηκαν σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου και αποκόπηκαν από τον κορμό της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, η διαφημιζόμενη από την κυβέρνηση «μεταρρύθμιση», «ευελιξία» και «αυτοτέλειά τους από το δυσκίνητο κρατικό μηχανισμό» αποδεικνύεται για άλλη μια φορά κενό γράμμα.Παράλληλα με τη σωρεία προβλημάτων που διαπιστώνονται καθημερινά στα «ευέλικτα» Μουσεία, με τον άλλοτε πρωτοπόρο επιστημονικό, κοινωνικό και εκπαιδευτικό ρόλο, πριν από λίγες ημέρες η υπουργός Πολιτισμού πέταξε ως αχρείαστο και τον Ν. 5062/2023 («Νέο σύστημα επιλογής διοικήσεων φορέων του δημοσίου τομέα») με ειδική διάταξη που έφερε στη Βουλή, στο άρθρο 16, στο σχέδιο νόμου «Προστασία έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων-Καταπολέμηση της κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και της φθοράς έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων – Ποινικές διατάξεις – Σύσταση Μητρώου Ορκωτών πραγματογνωμόνων – Λοιπές διατάξεις Υπουργείου Πολιτισμού», η οποία εξαιρεί τα ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ που εποπτεύονται από τον υπουργό Πολιτισμού από το πεδίο εφαρμογής του. Το νομοσχέδιο κατατέθηκε κατεπειγόντως στη Βουλή και συζητείται και ψηφίζεται την Τετάρτη 28 Ιανουαρίου!
Με τη διάταξη του άρθρου 16 καταργούνται οι προκηρύξεις που δεν έχουν ολοκληρωθεί, εν προκειμένω η 15ΠΔΑ/2024 για επιλογή προέδρων και αντιπροέδρων των ΔΣ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του Βυζαντινού και Χριστιανικού και του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, καθώς και η 10ΠΔΑ/2024 για την αντίστοιχη επιλογή στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και του Εθνικού Θεάτρου. Επισημαίνουμε ότι τα οριστικά αποτελέσματα μοριοδότησης στις προκηρύξεις είχαν εκδοθεί προ πολλών μηνών αλλά η διαδικασία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ με ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας.
Ο τρόπος που θα επιλέγονται εφεξής οι Πρόεδροι και Αντιπρόεδροι των Διοικητικών Συμβουλίων των ΝΠΔΔ-ΝΠΙΔ που εποπτεύονται από το ΥΠΠΟ αποτελεί τον θλιβερό επίλογο στο κυβερνητικό και υπουργικό αφήγημα της «αποκομματικοποίησης του κράτους»: μια πενταμελής «Ειδική Επιτροπή Αξιολόγησης και Επιλογής», διορισμένη από την υπουργό Πολιτισμού, στην οποία θα προεδρεύει ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού ή Σύγχρονου Πολιτισμού (πολιτικό πρόσωπο δηλαδή) και θα συμμετέχουν ένα μέλος του ΑΣΕΠ και τρία μέλη που «αποτελούν προσωπικότητες διεθνούς κύρους ή αναγνώρισης ή συμβολής στο αντικείμενο εκάστου των φορέων» οι οποίες πάλι θα επιλέγονται από την Υπουργό.
Στο μεσοδιάστημα, μέχρι να εφαρμοστεί η νέα διάταξη, η Υπουργός παρατείνει την θητεία των Διοικήσεων ή την αλλάζει κατά το δοκούν (με απευθείας διορισμό)!
Εκτός από ομολογία αποτυχίας του Ν.5062/2023, η τροπολογία του άρθρου 16 εμπεδώνει την απροκάλυπτη υπουργική και πολιτική παρέμβαση στη διοίκηση των φορέων πολιτισμού και στην πολιτική που αυτοί ασκούν. Αυτή είναι η περί αξιοκρατίας αντίληψη της Υπουργού.
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων καταγγέλλει μια ακόμα μεθόδευση πολιτικού ελέγχου των φορέων πολιτισμού και από κοινού με τα υπόλοιπα σωματεία του ΥΠΠΟ συνεχίζει να διεκδικεί την επαναφορά των πέντε αρχαιολογικών Μουσείων στην Αρχαιολογική Υπηρεσία.
Και στον οργανισμό του Υπουργείου Πολιτισμού όμως η πολιτική παρέμβαση στην επιλογή Διευθυντών συνεχίζεται απρόσκοπτη. Με αφορμή την συνταξιοδότηση 9 Διευθυντών της ΓΔΑΠΚ στο τέλος του 2025, η ηγεσία του Υπ. Πολιτισμού προχώρησε κατά την προσφιλή τακτική της στον ορισμό αναπληρωτών Διευθυντών με έκδοση αποφάσεων από τον Υπηρεσιακό Γραμματέα, κατόπιν υπόδειξης της Υπουργού Πολιτισμού. Για μια ακόμα φορά γίναμε μάρτυρες μιας διαδικασίας όπου σε αρκετές περιπτώσεις, και χωρίς αιτιολογία, τον ρόλο του αναπληρωτή ελλείποντος προϊσταμένου δεν αναλαμβάνει τμηματάρχης της Υπηρεσίας, αλλά διευθυντής άλλης Υπηρεσίας, όπως φάνηκε όχι απαραίτητα γειτονικής, το οποίο προβλέπεται μεν διοικητικά αλλά δημιουργεί πλείστες δυσλειτουργίες. Το φαινόμενο των διπλών αναθέσεων δεν θεραπεύεται αλλά επεκτείνεται. Παραμένει συνεπώς το ΥΠΠΟ, οι Υπηρεσίες, και οι φορείς του σε μια διαρκή κατάσταση «προσωρινής» τοποθέτησης, αναπλήρωσης, αντικατάστασης Διευθυντών γιατί αυτό επιλέγει η πολιτική ηγεσία για να ασκεί την επιρροή της.
Δεν είναι τυχαίο ότι 8 μήνες μετά τη δημοσίευση της προκήρυξης των θέσεων διεύθυνσης στη ΓΔΑΠΚ δεν έχουν καν εκδοθεί οι προσωρινοί πίνακες μοριοδότησης των υποψηφίων (!) και όλα τα υποτιθέμενα χρονοδιαγράμματα των σταδίων επιλογής έχουν καταστρατηγηθεί, δημιουργώντας εύλογες ανησυχίες για το πότε πώς και εάν αυτή η διαδικασία ολοκληρωθεί. Η δυστοκία στην αξιοκρατική και διαφανή διαδικασία επιλογής σε θέσεις ευθύνης χαρακτηρίζει την κυβέρνηση, η οποία πριν καν την εφαρμογή του ισχύοντος νόμου, άρχισε ήδη να επεξεργάζεται νέο σχέδιο νόμου για επιλογή Διευθυντών μέσω γραπτού διαγωνισμού δεξιοτήτων (όπως παρουσιάστηκε στο Υπουργικό Συμβούλιο της 26.1.2026).
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων παρακολουθεί την εξέλιξη της διαδικασίας επιλογής Διευθυντών, η οποία αφορά μεγάλο αριθμό των μελών του, εκφράζει την έντονη διαφωνία του στη διαιώνιση της αδιαφάνειας και των επεμβάσεων στην επιλογή σε θέσεις ευθύνης και θα υποβάλει άμεσα αίτημα ενημέρωσης και επίσπευσης της διαδικασίας. Είναι αυτονόητο ότι η προκήρυξη πρέπει να έχει ολοκληρωθεί πριν την οποιαδήποτε αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου για την αλλαγή των Διευθυντών.
Διεκδικούμε την επαναφορά των 5 Αρχαιολογικών Μουσείων στην Αρχαιολογική Υπηρεσία και την ενίσχυσή τους με μόνιμο προσωπικό, υποδομές και πόρους, καθώς και την επιλογή σε θέσεις ευθύνης όλης της διοικητικής ιεραρχίας του ΥΠΠΟ με διαφάνεια και αξιοκρατία.
Για το Διοικητικό Συμβούλιο του ΣΕΑ,
| Η Πρόεδρος | Η Γενική Γραμματέας |
| Κατερίνα Χαμηλάκη | Εύα Γιατρουδάκη |
